‘जी.ए’ नवसाला पावतात की…


wp-1468143324306.jpg

“युधिष्ठीर एवढा  मृदु होता कि दुर्योधनाला तो सुयोधन म्हणत असे. आजच्या काळात जर तो असता तर त्याने Badminton ला Goodminton म्हंटले असते”, अश्या काहीशा वाक्यांची संततधार आणि त्यातून निर्माण होणारा, तत्वज्ञान सांगणारा, अभिजात विनोद, जी. ए. कुलकर्णींच्या ‘माणसे अरभाट आणि चिल्लर’ ह्या पुस्तकात मी जेव्हा वाचला तेव्हा मला मराठीमध्ये फक्त कोटीबाज विनोदच होतात असे नाही ह्याचं खरं  समाधान मला लाभलं.

GA

 

जी. ए नी आयुष्यावर गारुड केल्याचा एक मोठा काळ त्यांच्या चाहत्यांच्या आयुष्यात येतोच. 

‘सांजशकुन’, ‘काजळमाया’, ‘रमलखुणा’, ‘हिरवे रावे’, ‘रक्तचन्दन’, ‘कुसुमगुंजा’, ‘इस्किलार’ ह्या आणि अश्या इतर पुस्तकातून जी. ए नी मला नियती, आयुष्यातील अपरिहार्यता, जगण्यातली निरर्थकता आणि तत्वज्ञाचा विराटपणा ह्याचं भान  त्यांच्या लेखनातून दिलं.

rakt

व्यक्तिगत आयुष्यात जी.ए कुलकर्णी हे महान लेखक असले तरी ते एखाद्या बंद कुलपा सारखे होते. त्यावर स्वतंत्रपणे वाचण्यासारखं एक गोड पुस्तक जी. एं च्या मठाच्या आतपर्यंत पोहचू शकणाऱ्या, फार थोड्यांपैकी एक असलेल्या चित्रकार सुभाष अवचट ह्यांनी लिहिलेलं आहे. जी.ए हे जेवढ गूढ लिहित असत ते तेवढच स्वत: गूढ जगत असत. त्यांच्या आयुष्यातल्या अनेक घटना आपल्याला स्तिमित करून सोडतात.

hirave
ते एखाद्या अंधाऱ्या गुहेतून थोडे, थोडे समजत आहेत अस वाटत राहतं. ते थोडं थोडं समजण हे शक्य झालं ते विदुषी सुनिता देशपांडे ह्यांच्याशी झालेला त्यांचा पत्रव्यवहार आणि सुभाष अवचट ह्यांनी लिहिलेले पुस्तक आणि आपल्यापर्यंत  पोहचवलेली माहिती नि असंच आणखी काही…

खर तर वैयक्तिक आयुष्यात जी. ए अतिशय साधे होते.

धारवाडमध्ये प्राध्यापक म्हणून काम करण्यापलीकडे ते फक्त कला व लेखन प्रपंच करत असत. त्यांना चिकटू पाहणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीच्या हाताला ते लागत नसत. त्यांना माणसांची घृणा आहे कि काय असं वाटावं इतके ते एकलकोंडे, एकांतप्रिय आणि गूढ जगत असत.

त्यांच्या जीवनाचा त्यांच्या लेखनावर खोल ठसा उमटलेला कायम जाणवत राहतो. पाश्चात्य व पौरात्य तत्वज्ञान, इंग्रजी भाषा, चित्रकला, अंतरराष्ट्रीय वाङ्गमय आणि ह्या साऱ्या पलीकडे असलेली आयुष्याची निरर्थकता ह्या साऱ्यात त्यांनी अटलांटिक समुद्राच्या तळाएवढी खोली गाठली होती.

सुनिताबाईंना त्यांनी लिहिलेली पत्र ज्या ओघवत्या शैली मध्ये ते लिहितात आणि ज्या सहजपणे वैश्विक साहित्य, शास्त्र, कला, तत्वज्ञान आणि अभिजातपणा ह्याचा ओघवता प्रवाह मांडतात ते आपल्याला थक्क करून सोडतं.

kajalmaya

‘काजळमाया’ ह्या त्यांच्या पुस्तकाचं मुखपृष्ठ हे त्यांनी स्वत: केलेलं पेंटिंग होत. पण हे खरं कि खोट ह्याचं गूढ त्यांनी कायम ठेवलं.

नोबेल पारितोषिक विजेता विल्यम गोल्डिंग ह्याचं पुस्तक ‘Lord of the flies’ ह्या नोबेल विजेत्या पुस्तकांचं मराठी भाषांतर जी.ए कुलकर्णी ह्यांनी केलंय.

Lord
त्याच्या प्रकाशनाला खुद्द विल्यम गोल्डिंग उपस्थित होते, पण जी. ए. मात्र उपस्थित राहिले नाहीत.

William-Golding-001

जणू काही भाषांतर झाल्यानंतर त्यांचं काम लेखक आणि माणूस म्हणून संपल अस त्यांनी दाखवून दिलं. 

त्यांच्या लेखनाला राष्टीय पुरस्कार मिळाल्याची आनंददायी घटना, त्यांनी त्यांच्या त्या पुरस्कारबद्दल, हल्ली फेसबुक वर येतात तश्याच एका अडाणी, नकारात्मक प्रतिक्रियेमुळे तत्काळ पुरस्कार परत करून ‘साजरी’ केली.
अश्या एक ना अनेक गोष्टी!

kusum

 

पण एक हळवे जी.ए. पण होते.
त्यांची बहीण नंदाताई आणि भाच्या ह्यांच्यावर त्यांचा अपार जीव होता.
हा हळवा कोपरा त्यांच्या पुस्तकाच्या पहिल्या पानांमधून हळूच डोकावतो…

पूर्वआयुष्यातल्या अनुभवांनी माणूस एवढा झपाटून जातो, आयुष्याचा तळ शोधून काढतो आणि समृद्धपणे हे लिहून ठेवतो जे आपोआप नंतर वाचकांपर्यंत पोहचत. हे एका महालेखकाच उदाहरण आहे. कदाचित अर्नेस्ट हेमिंग्वे सारखं…

पोरसवद्या वयात म्हणजे शाळेत असताना मी जी.ए. यांचा ‘सांजशकुन’ हा कथासंग्रह प्रथम वाचला आणि मग झपाटून गेलो.

sanjshakun-400x400-imada4zpgzvfnwvf

मग जी.ए. नि जे जे लिहिलं ते वाचत गेलो.

त्यांचा ‘इस्किलार’ वाचताना ‘इस्किलार अल सेरिपी एली’ हा मंत्र म्हंटल्यावर जी.ए प्रगट होतात असे बरेच काळ मला वाटत राह्यचं.

आयुष्य ही एक संधी नसून आपला जन्म हे एक आपल्यावर केलेलं कोणीतरी चेटूक आहे हे ‘रमलखुणा’ वाचल्यावर मला वाटत राहिलं. किंबहुना आजही मला तेच वाटत….

ramal

माझ्या आयुष्यात एक काळ असा आला कि जी.ए. यांच्या  अनेक कथा वाचून वाचून मला मुखोद्गत झाल्या. जी.एं च्या ख़ास अस्तित्ववादी शैलीत मी न्ह्याऊन निघालो.

त्या काळात मला पोच नव्हती, आत्मविश्वास नव्हता, मला जी.एं पर्यंत प्रत्यक्ष पोहचून भेटण्याचा मार्ग माहित नव्हता आणि माझं वयही नव्हत.
मला असं वाटायचं कि जी.एं सारखं लिहिता आलं पाहिजे.

 मला माझा मी सापडत नव्हतो तेव्हा जी.एं नी आपल्या लेखनाच्या निर्विकार आणि निर्विकल्प समाधी मध्ये मला खेचून घेतलं, यथेच्छ बुडवलं. 

मराठीतल्या अनेक महालेखकांना आणि महाकवींना त्यांनी आंतरराष्ट्रीय भाषांमध्ये लेखन केलं असत तर त्यांना सर्व आंतरराष्ट्रीय सन्मान आणि पारितोषिकं प्राप्त झाली असती. अश्यांमध्ये जी.ए. कुलकर्णी ह्याचं नाव अग्रक्रमाने घ्यावं लागेल.

जी.ए कुलकर्णी किंवा ह्यांच्या ताकदीचे लेखक किंवा ग्रेस ह्यांच्या सारखे कवी ह्यांचे इंग्रजी भाषेवर असाधारण प्रभुत्व होते तरीही आईच्या दुधाला जागून त्यांनी मराठीत लिहिलं.
आणि आपणा सर्वाना त्यांनी उपकाराच्या ओझ्याखाली ठेवलं! 

जी.ए. अखेरच्या आजारपणामध्ये सुद्धा कुणालाही न कळवता इस्पितळात दाखल झाले.
अर्थात सुनिताबाई आणि पु.ल. देशपांडे ह्यांना ह्याचा पत्ता लागला आणि त्यांनी त्यांच्या नात्यातली स्नेह आणि प्रेम वापरण्याचा प्रयत्न केला पण त्याही वेळी जी. एं. नी आपला संकोच व स्वत:बद्दलची आलिप्तता कायमच ठेवली.

अखेर जी.ए गेले…. 

ज्या दिवशी जी.ए गेले त्या दिवशी मी त्यांच्या पुस्तकातील पाठ असलेली पानं स्वत:शीच म्हणत राहिलो.

Graveyardमध्ये Funeral साठी आलेल्या Priest सारखा!

 नंतर मला अनेकदा अस वाटायचं कि आपण ‘इस्किलार अल सेरेपी एली’ म्हणावं आणि जी.ए. प्रगट होतील.

पण तसं काही झालं नाही. तस काही होत नाही हीच नियती असते असंच तर जी.ए. नी लिहून ठेवलं होतं न…

पण नियतीचा योगायोग म्हणजे २०१० मध्ये लेखक विलास साळुंखे यानी जी.ए कुलकर्णी ह्याचं ‘इस्किलार’ आणि इतर कथांच’  ‘A Journey Forever’ ह्या नावाने अप्रतिम भाषांतर केलं.

wp-1468143361692.jpg

प्रकाशकांनी Oxford मधील त्या पुस्तक प्रकाशन समारंभात Guest of honour म्हणून पुस्तक प्रकाशन करण्यासाठी आणि इस्किलार आणि इतर कथांवर बोलण्यासाठी मला आमंत्रित केलं.
हा निव्वळ व निव्वळ योगायोग होता…

wp-1468143350833.jpg

जी. एं च्या  इस्किलार’च्या इंग्रजी प्रकाशनाच्या वेळी Oxford मध्ये बोलताना माझ्या मनात राहून राहून एकच वाटत होत, 

‘अरेच्च्या जी.ए नवसाला पावतात की!’

जी. एं च्या ‘सांजशकुन’ ह्या कथा संग्रहात समुद्र नावाची कथा आहे.

त्यातील शेवटची ओळ माझ्या बाबतीत घडून आली.

              ‘समुद्र आता शांत आहे!’ 

जी.ए. ना माझं खूप खूप प्रेम आणि वाढदिवसाचा केक.    

            GAK          

raju.parulekar@gmail.com

Advertisements

About Raju Parulekar

I am original, everything else is copied...
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

2 Responses to ‘जी.ए’ नवसाला पावतात की…

  1. आपल्याला आवडणारी व्यक्ती/कलाकृती इतर कुणाला आवडते म्हंटले की दोन लोकांच्यात अंतर चटकन कमी होते. तुमचा जी एन वरचा लेख वाचून तसं काहीसं झालं आहे 🙂 जी एन विषयी तसं पण internet वर फार काही वाचायला मिळत नाही. आणि तसं पण जीएंवर कुणीही पटकन उठावं आणि लिहावं एवढं सोपे तर नाहीच.
    सुभाष अवचट यांच्या पुस्तकाबद्दल माहीत नव्हते, ते पण या लेखामुळे समजले. धन्यवाद. (नाव माहीत असल्यास कृपया कॉमेंट मध्ये टाकावे)
    कधीतरी मला पण जी एनविषयी लिहायचे आहे, लिहीन तेंव्हा तुमच्याशी अवश्य शेअर करीन

  2. pramod derdekar says:

    saaheba tumhee great aahat.

    Mi lahanapanee J.A nchee pustake vaachalee hotee pana kaaheeca samajata
    naahee. aataa punhaa saavakaasheene vaachuna bhaghen
    dhanyavaada aani shubhechhaa.

    2016-07-10 15:07 GMT+05:30 Raju Parulekars Blog :

    > Raju Parulekar posted: “​”युधिष्ठीर एवढा मृदु होता कि दुर्योधनाला तो
    > सुयोधन म्हणत असे. आजच्या काळात जर तो असता तर त्याने badminton ला goodminton
    > म्हंटले असते”. अश्या काहीशा वाक्यांची संततधार आणि त्यातून निर्माण होणारा,
    > तत्वज्ञान सांगणारा, अभिजात विनोद, जी. ए. कुलकर्णींच्या”
    >

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s