संस्कृतीचा घोडा

स्वत:चं लिहावं
ऊगा ठोकु नये
संस्कृतिच्या नावानं
बा झवु नये…
१२५ कोटि मुके
न घेता जन्माला आले
असतील तर रात्रीगणिक
बलात्कार मोजावे
नि लग्नाआड़
डोळे बंद करुन
निमूट पडुन रहावे…
संस्कृतिच्या नावानं…
आपल्या पूर्वजानी
किती घासलं
यावर नव्हती ठरली
किंमत आपल्या पुराणांची
योनि अणि शिश्न
याना भेदुन जाणारा
एक दरवाजा असतो
तो उघडते संस्कृति
तिच्या बेंबित घालयला
बोट अस्सल वासनेचेच
हवे नाहीतर बुद्धि
गाळत राहते वासनेचीच लाळ
संस्कृतिच्या नावानं…
ज्यांच्या वीर्यात नसतो दम
नवी सॄजने करण्याचा
ते सत्तेच्या गालिच्याना
पांघरूण म्हणुन वापरतात
आपल्या कोरड्या मैथुनासाठी
संस्कृतिच्या नावानं…
बैल रासवट मैथुनाने जिला
फळवत नाहीत ती
चारित्र्यसंपन्न गाय पाडसाशिवाय
दुध न देता कसायला
विचारते तिची संस्कृति
तेव्हा नमस्कार करुन सुरा
चालवतो कसाई तिच्यावर
संस्कृतिच्या नावानं…

@राजू परुळेकर
१९-20 नोव्हेंबर २०१५

Posted in Uncategorized | 1 Comment


In this interview read my thoughts as I unravel myself and take you back in my cerebral journey…



Posted in Uncategorized | Leave a comment

I have checked. block is from your side bro

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Controversy on “Anatomy of Thackeray Family”

Controversy on “Anatomy of Thackeray Family”


 A letter I received yesterday from Grahakhit & Grahakpeth, regarding my article “Anatomy of Thackeray Family” and my reply…

Grahakhit & Grahakpeth’s letter:-

‘Customer is the King’

Central Janata Grahak Sahakari Sangh, Ltd. Pune
Grahak Peth
Co-Op. Departmental Stores,
‘Grahak Bhawan’,
Tilak Road, Pune-30.
Tel: 24471592/24491592
E-mail: grahakpeth@gmail.com

Dr. B. R. Sabade
Ramesh Puntambekar
Suryakant Pathak
Executive Director

Date: 03/11/2015

Respected Raju Parulekar,


             We had requested you for an article on Thackeray Family for ‘Grahakhit’s 2015 Diwali edition, for the section of our magazine called ‘Legacy and Lineage’. Previously, you have contributed articles for ‘Grahakhit’. However, your presence was missed since last two years. Hence, we were eagerly awaiting to read your thoughts on Thackeray Family. You did send us the article as promised.

We have great admiration for your writings. On receipt of your article, we had a meeting and a detailed discussion on your article; we even almost decided to print your article, as you must have received the message from Suryakant Pathak. The layout was done and your article was ready to go in print but yesterday when we saw this article being circulated on what’s app in the midst of current political events, we gave it a thought.

                 Grahakpeth’s premises have been recently renovated and Board of Directors expressed a fear that the article may create a controversy and cause damage to the institutional property. So, we felt it is difficult to include this article in our magazine.

                 Hence, we apologize that we cannot print your article for Diwali 2015 magazine of ‘Grahakhit’. This is a unanimous decision of Board of Directors. We request you not to hold this against us or have misunderstanding regarding the same.

Thank you for your cooperation!

                                                                                          Yours Affectionately,

                                                                                                 Dr. B. R. Sabade
                                                                                           Chairman, Grahakpeth

Let’s take a look at the condition and direction our society is moving to!

Clarification: To eradicate the fear of the editorial team, I informed Grahakpeth and published the article first on my blog, so as to own up to the responsibility.

The Chairman is an 85 years old, grandpa, who wrote this letter. His many years of experience should have encouraged the youth but its instilling fear.



My reply to the above letter :-

Dear Grahakpeth & Grahakhit Board,

After reading your letter, all I can say is, I took the decision of publishing my article on social media when Suryakant Pathak and Neha Vaishampayan refused to answer my calls. It is obvious!

They had no answer as can be seen from the complexity they were facing…

I actually informed Pathak before blogging my article with the intention that Grahakpeth’s “responsibility” and “fear” will be minimized and I would be the one who is responsible and not your newly renovated building!!

I said this to the editor, Mr. Pathak. To print it or not, it’s your right and your call.

I expect the real reason from you and the truth to be known or not.

Keep admiring my writings, though from afar!

Moral: Foundation is enough for the truth to prevail. Structures are built for untruthfulness.

Thanks and Regards

Raju Parulekar


Article “critical of Thackeray family” goes viral;
Raju Parulekar says writers can’t be restricted.
via @dna  http://dnai.in/cYrE


Original English Blog
Anatomy of Thackeray Family



मराठी ब्लॉग 

ऍनॉटॉमी ऑफ ठाकरे फॅमिली – 

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Controversy on “Anatomy of Thackeray Family”


“Anatomy of Thackeray family” या लेखाबाबत ग्राहकहित व ग्राहकपेठेचे मला आज आलेले पत्र  व त्याला मी लिहिलेले उत्तर…


आपल्या समाजाची दशा नि दिशा वाचा!

खुलासा– ब्लॉगवर संपादक मंडळाची भीती जावी म्हणुन त्याना सांगून स्वत:वर जबाबदारी घेतली.
पत्र लिहिणारे गृहस्थ अध्यक्ष हे 85 वर्षांचे आजोबा आहेत.
अनुभवाने तरुणाना धैर्य द्यायचं तर भीती वाटत आहेत!
काय बोलणार?
यांच्या जीवावर ते, “जबड्यात घालुनि हात मोजितो दात वैगरे…”

मी लिहिलेले उत्तर,

प्रिय ग्राहकपेठ व ग्राहकहित मंडळ,
पत्र वाचुन झाल्यावर मी एव्हढेच लिहिन की,
मी मुळात लेख सोशल मीडियावर टाकण्याचा निर्णय घेतला तो सूर्यकांत पाठक व नेहा वैशंपायन फ़ोन उचलेनासे झाले तेव्हा.
स्वाभाविक आहे!
नेमकं काय उत्तर द्यावं हा त्यांच्यासाठी पेच असणार…

मुळात लेख मी ब्लॉगवर पाठक याना सांगून टाकला की ग्राहकपेठेची जबाबदारी व “भीति” कमी व्हावी नि
मुळ जबाबदारी तुमच्या नव्या इमारतीवर न येता माझ्यावर यावी!!

संपादक पाठक यांच्याशी हे मी बोललो होतो.
छापा वा न छापा. जो तुमचा हक्क आहे.

फक्त कारण खरं द्या वा देऊ नका.

या पुढेहि दुरून माझ्या लेखनावर प्रेम करत रहा.

सत्याला पायाच पुरेसा असतो.
इमारती असत्याच्या उभ्या कराव्या लागतात.
आपला नम्र,
राजू परुळेकर


Article critical of Thackeray family goes viral;
Raju Parulekar says writers can’t be restricted.
via @dna  http://dnai.in/cYrE


इंग्रजी ब्लॉग
Anatomy of Thackeray Family



मराठी ब्लॉग 

ऍनॉटॉमी ऑफ ठाकरे फॅमिली – 

Posted in Uncategorized | 2 Comments


This article has been originally written for Diwali magazine (print) of Grahak Hith, in the section called ‘legacy and lineage’.
Editor of the magazine requested me to write on Thackeray family.
The subject was very precise so I had to write what I wrote.
There are no if’s and but’s about the precision and content of this article. It was with my conviction I wrote this article.
Now article is with Grahak Hith.
They might print it, they might not..
When I spoke to them, I realized they were shaken. On their part nothing is wrong but I took my decision to publish it on my blog.
Ultimate responsibility is mine.

 Anatomy of Thackeray Family

by Raju Parulekar


Balasaheb Thackeray was literally the ‘Sun’ for ‘Sons and Cousins of the Thackeray’s’ and not exactly for the ‘Sons of the Soil’. More about this is discussed and analyzed at length in my book ‘Ideas are Dangerous (2003)’, in the article ‘Shivsena: Bhaasman aani Vaastavik’ (Shivsena: Illusion & Reality).

This article (Anatomy of Thackeray Family) does not refer to entire Shivsena and/or Maharashtra politics but refers only to the family of Thackeray’s. Hence, this article has few limitations, yet Balasaheb Thackeray remains the ‘Life Giving Sun’ for the ‘Sons & Cousins of Thackeray Family’. Shivsena, Maharashtra Navnirman Sena and the entire Thackeray orbit evolves around this one name, called ‘Balasaheb’. This Thackeray clan and their co-dependents are banking on the life and ‘achievements’ of Balasaheb Thackeray to fulfill their aspirations.

Balasaheb Thackeray started ‘Marmik’ before he formed his own organization few years later. Balasaheb’s father, Prabhodankar Thackeray’s (Keshav Sitaram Thackeray) progressive writings and token contribution in Sanyukta Maharashtra Movement was a capital on which Balasaheb Thackeray formed Shivsena in 1966 (19th June 1966), 6 years after the declaration of the State of Maharashtra including Mumbai. Balasaheb Thackeray was not much involved inSanyukta Maharashtra Movement, all we can say that he witnessed the movement as a cartoonist. Leftists, socialists and even Hindu Mahasabha were involved in Sanyukta Maharashtra Movement. The real warrior and leader of this movement was a multi-faceted, fearless AcharyaPrahlad Keshav Atre. Balasaheb Thackeray stands no chance if we consider Atre’s work in Marathi language, Maharashtrian people’s life, Maharashtra, Mumbai, Dramatics, Cinema, Journalism and his Writings & Speeches. To say that the life and achievements of Balasaheb Thackeray are insignificant compared to Acharya Atre, won’t be an exaggeration at all. However, Balasaheb Thackeray had organizational skills which Acharya Atre lacked and post Sanyukta Maharashtra Movement; Balasaheb Thackeray accidently grabbed the golden opportunity to consolidate orphan anger of Marathi people. Later in Balasaheb Thackeray used this anger as a fuel for his family’s prosperity. The legacy continues with Udhav, Aditya and Raj though belonging to different parties.

Though Shivsena was founded under the name of Marathi pride for ‘Marathi Manus’, there was absence of philosophy, ideology and ethics of morality for this organization. Balasaheb Thackeray’s ‘Craft of Opportunism’ is the only factor responsible for the expansion & growth of Shivsena. Such was the craft that it took 50 years to know his ‘Art of Opportunism’! For 50 years, he has been in and out of relationship with Marathi, Hindutva, Muslim League, Socialist and BJP.

Numerous Marathi youth hoisted Shivsena’s flag with pride, they died, they killed, and they sacrificed their lives and families. Whole Lalbaug-Parel (Girangaon) was extinct due to mill workers strike which was officially not taken back and yet towers were built with direct or indirect partnership with Thackeray clan. It is because of Balasaheb Thackeray that the Thackeray family (both the Sons & the Cousins) is one of the richest families in India, and no one knows their official business. Still, Maharashtrians loved & offered fierce loyalty to Balasaheb Thackeray. Marathi people never questioned ‘Why this loyalty to hooliganism?’ That is the success of a man called, Balasaheb.


I am considering only Balasaheb, Uddhav, Raj & Aditya while writing this anatomy. I believe & always follow a principle that the family which is related to a politician, be it a friend or a foe, be it a supporter or in opposition, cannot be discussed socially without their permission, however, by the rule of democracy, the family members who have officially entered politics, no doubt, subject themselves to social discussions and criticism. This article will lead in that direction and will follow that principle.

Balasaheb Thackeray did not let Shivsainiks and Maharashtra know that he wanted to make a business out of politics. Remember his famous, smart slogans – ‘Our policy is 20% Politics and 80% Social Work’, ‘Politics is nothing but Eczema’! That was a sheer lie and Maharashtrians were influenced by this ‘Actor’.


Today, Raj Thackeray too is not a man of his words. Opportunism is the name of the game and it is being played shamelessly. But how can we blame only the Sons & Cousins when the ‘Sun’ Thackeray himself founded Shivsena on the basis of Opportunism? People did not know it then, which is it! Since the foundation of Shivsena, every time the Tiger would mesmerize the sons of the soil with his speech on Marathi, Marathi pride, Hindutva and fierce Shivsainiks.


However, take the last speech of Balasaheb Thackeray, the helpless, fragile man appealed to the ‘Marathi Manus’, ‘Take care of my beloved son Uddhav and grandson Aditya’. He did not say, take care ofMarathi Manus, Hindus, Maharashtra or India. Personally, I was not at all surprised by his statement because it was the culmination of the opportunistic foundation he laid for Shivsena in 1966. If anyone asks me, ‘what is the Lowest Common Denominator of Thackeray family?’ I will point towards these statements.

The reason behind Balasaheb’s last appeal lies in the twisted family background of Thackerays. Anatomy of this family background is the way to understand this entire Thackeray clan. Though Uddhav is the son of Balasaheb Thackeray, he was not a politician by nature. Unlike his contemporary politician sons, entering politics was not an easy transition for him and the good thing was he was aware of himself. Uddhav was a quiet, sober, shy and a diffident person. He could never pretend to be as aggressive as his father. His mould was of a normal, middle class guy from a Kayasthfamily (that means they don’t meddle in others business). Now that I look back, I recall that Uddhav was aware that he lacks eloquence, intelligence, shrewdness, aggressiveness and extrovert qualities. But the people from the inner circle of Thackeray’s claim that not only Balasaheb but Uddhav’s mother Meenatai Thackeray too wanted Uddhav to carry the political business legacy forward.


On the other hand, the music director brother of Balasaheb Thackeray, Shreekantji Thackeray shared a big responsibility of Marathi weekly ‘Marmik’ which was mouthpiece of Shivsena before daily Samna came in to existence, since the foundation of Shivsena. He was like Laxman for Ram. His son Raj Thackeray grew under Balasaheb Thackeray’s tutelage. Raj was an extrovert, interested in politics, opportunistic or became so due to the influence of Balasaheb. Untill 1995, no one was aware of Uddhav’s political understandings and Thackeray family’s internal twists. Everyone assumed that Raj Thackeray will be the political heir of Balasaheb Thackeray, who was just like him, a mini Balasaheb Thackeray.

No other Marathi politician must have criticized Indira Gandhi for promoting a political dynasty than Balasaheb through his sarcastic speeches, cartoons and writings, but the hypocrisy being the main characteristic of Indian politics, Balasaheb wanted first his nephew, then son & grandson to be in power for his political legacy. The political existence of Raj Thackeray was eclipsed when Shivsena came into power in Maharashtra in 1995. Though Raj was dear, a family, he was still a cousin of Uddhav. Uddhav’s blood and lineage stems from Balasaheb. Balasaheb Thackeray was not an exception. He chose his son over his nephew. The initial impression was that of Raj being a carbon copy of Balasaheb, trained and perfect candidate to follow Balasaheb compared to Uddhav, who was not politically groomed. Unfortunately, rude, erratic, dictatorial and narcissistic behaviour of Raj turned few senior Shivsena leaders against him clandestinely and they stood by Uddhav. This was the turning point not just for Raj but Shivsena. Finally, Raj Thackeray parted ways and formed his own political party though he continued with the same narcissistic, rude, dictatorial behaviour. The mistakes of Raj Thackeray and his self-centeredness was surely a reflection of Balasaheb. But as an individual, Balasaheb was entirely different, at least till 1995. But in Raj’s case it was his first nature, percolated and absorbed by his soul.


From the formation of Shivsena till it came into power (1966-1995), for Shivsainiks, Balasaheb was a gentle, soft spoken leader and was easily accessible. After all he built the organization. He was pioneer of his own structure whereas Raj Thackeray was impatient. He wanted everything quickly with shortcuts and bypasses. Balasaheb showed the narcissism after Shivsena came into power but it was too early to be narcissistic for Raj. Balasaheb spent the period of 50-55 years of his age as a middle class man. On the other hand, both Uddhav and Raj had enormous financial, political, human and other resources at their hands. Most of the resources are parallel. Here parallel is illegitimate! And the whole orbit was once controlled by Balasaheb himself as the Sun.

The period when Raj stepped out of Shivsena was a bit uncomfortable for Uddhav. Raj had successfully created an illusion of dummy Balasaheb. It created an impact on Shivsena due to which Shivsena had to struggle for some time. Surprisingly, Uddhav’s shyness which caused trouble for him became ultimately saviour for Uddhav himself. For Shivsena’s now established feudal leadership, who stood by Uddhav, it was easy to prosper under the submissive leadership. Whereas, the autocratic style of Raj Thackeray did not have anything new to offer. With no dreams, no directions, no perspective, he proved to be old wine in new bottle.


Raj Thackeray did not have absolutely anything new to offer. A leader needs the power to direct the society towards a new dream, it can be reality, it can be illusion but somethings needs to be there. Raj Thackeray’s newly formed, Maharashtra Navnirman Sena was bankrupt as far as new ideas and new dreams are concerned. Hence, the initial illusionary charisma of Raj which was imitation of Balasaheb started fading away over the years. Balasaheb Thackeray in his own glorious days established his own local parallel ‘judiciaries’ and availed the alternate way for extortion for many. Raj’s, Maharashtra Navnirman Sena implemented this from day one, which was not acceptable by many supporters and people. It was not the era of Balasaheb anymore and Raj failed to understand it. Youth has changed. Youth has awakened with new understandings and expectations! Hence, rapidly the image of Raj’s Maharashtra Navnirman Sena became one of an autocratic & extortionist party which has nothing new to offer. Also, there were no differences in the promises made to ‘Marathi Manus’ by Raj and once by Balasaheb. These promises couldn’t do much. Well, these promises never made any difference, because forget Raj Thackeray, Balasaheb himself did not know what to do with Maharashtra & ‘Marathi Manus’. Globalisation has changed the society. The kind of youth Raj has encountered is awakened, with skills of enterprise and exposed to the new world and updated with social media which is beyond Raj’s capacity to comprehend their mind.

On the other hand, Uddhav has still not overcome the world of Balasaheb! He never knew and yet is unaware of today’s time, today’s problems and realities. (Read Saamna)

You cannot keep people in illusionary glorious past while working in the interest of your own family which happened during Balasaheb’s reign. It became history with the advent of social media, RTI Acts and has spared no politician, including Uddhav and Raj.

So, now Uddhav is trying to find the solution to new age questions by bringing Aditya Thackeray into politics. And this has been the ridiculously foolish way of Thackeray family to simplify the complications. This also is inherited as usual. On Kashmir issue, Balasaheb used to say, ‘send tanks and get rid of Kashmir issue.’ This is typical Thackeray style to simplify complicated issues. Complicated issues cannot have easy answers. Otherwise Indira Gandhi or any other Prime-Minister would have found a solution. Their problem lies elsewhere since Balasaheb’s time. Balasaheb couldn’t find the answers for he himself did not know the questions. Uddhav and Raj too are following the same path. And so to find an answer of another unknown question, Uddhav launched Aditya too! Aditya is nothing but the third generation of aimless Thackeray’s and there seems no possibility of any change in his identity. This is it! This is the business, this is the game!! Sun and Sons-Cousins are revolving around the same path for 50 years now…from one question to another and from another to yet another question! This journey gave them everything, tremendous money, fame, power and recognition. This prosperity is no less than that of Tata, Birla, Bachhan and Tendulkar. However, these tycoons have earned their own wealth, for Thackeray’s and we did the job! We Maharashtrians earned and gave this wealth to this bunch of hooligans.

It is the blood, sweat and loyalty of ‘Marathi Manus’ that Thackeray’s have prospered. That’s the reason we still look up to them with hope, curiosity & attraction. Because a devotee needs god more than god needs a devotee! Out of devotion temples are created, once temple is in place we have gold, diamonds, offerings, garlands, songs & slogans! Maharashtra and the ‘Marathi Manus’ built this wealthy Thackeray Temple out of insecurities and the truth is we know that the Thackeray gods are never going to prosper us. Here we follow the law of probability. Out of 100 fiercely loyal co-dependent devotees if 40 devotees are flourishing by law of probability they become the staunch followers of the god and ‘Group Dictat’ the rest of the 60 helpless devotees.

Many have asked me, given the fact that my 2003 analysis of Thackeray in my article ‘Shivsena: Bhaasamaan aani Vastavik’ (Shivsena; Illusion and Reality) available in my book ‘Ideas are Dangerous’ has come true, ‘what’s next? What will happen to sons and cousins of Thackeray’s respectively?’ Well, I can’t give easy answers to complicated issues like Thackeray’s do. I am not a Thackeray. That’s also not the job of a writer. There are two types of journeys people go for. One who knows their destination, travel and arrive at their destination. The other type of people who wander aimlessly, keep on travelling from one place to the other. Their co-dependents too wander and are lost! Thackerays belongs to this second category. Balasaheb was aimless, if you ask Raj, Uddhav and Aditya or any forthcoming Thackeray, they are aimless too! And in this epic journey, we have been their constant companions, we became their host, we took care of our guest, our god, we offered everything we had – our sweat, our blood and our tears! The journey is still on. To sum up this journey of sons & cousins of Thackeray’s in few words, moral of the story which is described in Saamna in marathi – Mard (Man), Mawale (Sainiks), Kawale(Crows), Khandani(Extortion), Khanjir (Knife), Kothla (Intestines), Ghode(Horses), Virat (Huge), Ativirat (Monumental), Vede(Insane), Achat (Stupefying), Puchat (Lame)! Thackeray’s can’t go beyond this. This is history, geography and a biopic of Thackeray family.

Someone will ask me, ‘What about the popularity of Raj Thackeray?’ This popularity is of a narcissist actor. Raj is only imitating Balasaheb Thackeray. We all enjoy the performance of Dev Anand’s duplicate, Kishore Bhanushali has his place in industry. To fulfil the demand & supply chain we do need China made lamps if original lamps are not available in Diwali. Raj’s popularity will not go beyond imitation, mimicry and style. Thackeray family and cousins have nothing to do with originality, integrity and obviously which brings simplicity.

In addition to Shivsena’sMawale (Sainiks), Kawale(Crows), Khandani(Extortion), Khanjir (Knife), Kothla (Intestines), Ghode(Horses), Virat (Huge), Ativirat (Monumental), Vede(Insane), Achat (Stupefying), Puchat (Lame), cousin Thackeray can only introduce an alternative for Garba, a Marathi game ‘Bhondala’.This is height of imagination! Otherwise they will continue playing this game of passing the baton and inking the faces. Now, it’s up to everyone to decide how long are we going to associate ourselves with Thackeray’s and how long are we going to tolerate them?

One thing I have excluded in this article that one more Thackeray, daughter-in-law of Balasaheb became influential in 1995 for few years when Shivsena came to power. For that period, Chief-Minister of Maharashtra changed. She was influencer in politics but not for long. So, I excluded her in my article. I request the readers to grant me that freedom. Amen.

Raju Parulekar

Mobile: +91 9820 124 419
Website : www.rajuparulekar.us

Posted in Uncategorized | 5 Comments

ऍनॉटॉमी ऑफ ठाकरे फॅमिली

ऍनॉटॉमी ऑफ ठाकरे फॅमिली

राजू परुळेकर

 (हा लेख ग्राहक हित’च्या दिवाळी अंकामध्ये छापला जाणार आहे परंतु हा लेख न छापला जाण्याचीही प्रबळ शक्यता आहे.
परंतु ग्राहक हित ने हा लेख छापला किंवा न छापला जे काही असो ते असो हा लेख मी ब्लॉग वर पोस्ट  करत आहे.
नि:संदिग्धपणे ग्राहक हित’ने  खूप आग्रह केल्यामुळेच ग्राहक हित साठीच हा लेख मी लिहिला गेला होता.

त्यांनी तो छापला तर मला आनंदच आहे . 
न  छापला तर कुणाला पर्वा पडली आहे कारण आग्रह त्यांचाच होता. 
लेखक माघार घेत नाहीत…….  कधीच )

ऍनॉटॉमी ऑफ ठाकरे फॅमिली 


तसं बघायला गेलं तर आजच्या राजकीय सख्ख्या आणि चुलत ठाकरे कुटुंबापुढे बाळासाहेब ठाकरे हे सूर्यच होते.

सूर्य याचा अर्थ बाळासाहेब ठाकरे हे महाराष्ट्राचे सूर्य होते असा जश्याचा तसा नाही. त्याविषयी मी २००३ साली ‘शिवसेना : भासमान आणि वास्तविक’ या लेखात लिहिलेलं आहे. तो लेख माझ्या ‘आयडीयाज आर डेंजरस’ या पुस्तकात समाविष्ट आहे.

हा लेख(अ‍ॅनॉटॉमी ऑफ ठाकरे फॅमिली) ठाकरे कुटुंबियांसंबंधी आहे. शिवसेना आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणासंबंधी नाही. त्याअर्थाने हा लेख मर्यादित आहे. त्यामुळे सूर्य असा उल्लेख कुटुंबियांसंदर्भात बाळासाहेब ठाकरे यांच्याबाबतीत इथे क्रमप्राप्त ठरतो. शिवसेना, महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना आणि संपूर्ण ठाकरे परिवार बाळासाहेब या एका नावाभोवती गोल फिरत राहिलेला आहे. जे काही कर्तुत्व बाळासाहेब ठाकरे यांनी दाखवलं त्या पुंजीवर संपूर्ण कुटुंब आपल्या आणि आपल्या चकवा लागलेल्या भोवतीच्यांच्या  इच्छा आकांक्षा पूर्ण करीत राहिलेलं आहे.

बाळासाहेबांनी ज्या काळात शिवसेना उभी केली (१९ जून १९६६) त्याकाळात ठाकरे कुटुंबापाशी प्रबोधनकारांची लेखणी, पुरोगामित्व आणि संयुक्त महाराष्ट्राच्या सहा वर्षांपूर्वी संपलेल्या लढ्यात प्रबोधनकारांनी वाहिलेली फुलाची पाकळी हेच काय ते भांडवल होतं.

बाळासाहेब ठाकरे यांचा संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यात फारसा काही सहभाग नव्हता, तो लढा त्यांनी जवळून पाहिला असे फारतर म्हणता येईल. संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यामध्ये डाव्या, समाजवादी, हिंदु महासभा यासारख्या पक्षांचे दिग्गज नेते सामील होते. या लढ्याचे खरे तेजोनिधी सूर्य होते ते आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे. मराठी भाषा, महाराष्ट्र, मुंबई, लेखन, वक्तृत्व, नाटक, चित्रपट, पत्रकारिता आणि बेडरपणा यामध्ये आचार्य अत्र्यांचा उभ्या आयुष्यात बाळासाहेब ठाकरे हात धरू शकले नाहीतच. एवढेच काय तर अत्र्यांच्या पासंगालाही बाळासाहेब पुरले नाहीत असं म्हटलं तर ती फारशी अतिशयोक्ती अजिबात होणार नाही.

परंतु संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ ओसरल्यावर अपघाताने आलेल्या संधीचे बाळासाहेब ठाकरे यांनी सोनं केलं आणि एक असाधारण गुण जो अत्र्यांमध्ये कधीच नव्हता तो दाखविला, तो म्हणजे संघटनाकौशल्य.

शिवसेनेची स्थापना ही बाळासाहेब ठाकरे यांनी मराठी माणसाच्या हितासाठी असे बिरूद लावून जरी केली असली तरी कोणत्याही प्रकारच्या तत्वज्ञानाचा शिवसेनेला आधार नव्हता.
संधीसाधूपणा हे एकच तत्वज्ञान बाळासाहेबांनी स्वत:च्या माध्यमातून संघटनेत बेमालूमपणे पेरलं आणि संघटना वाढवत, मोठी करत नेली. बेमालूमपणे असा शब्द मी वापरला याचं कारण हा बाळासाहेब ठाकरे यांचा संधिसाधूपणा कळायलाही महाराष्ट्राला ५० वर्षे घालवायला लागली.
तोपर्यंत कधी मराठी, कधी हिंदुत्व, कधी मुस्लीम लीगच्या बरोबर, कधी समाजवाद्यांबरोबर, कधी भाजपाबरोबर शिवसेना नांदत राहिली. अगदी मुस्लीम जात्यंध स्मगलर हाजी मस्तान बरोबर सुद्धा.

असंख्य मराठी तरुणांनी शिवसेनेचा भगवा झेंडा उचलला, नाचवला, सुरे काढले, कोथळे काढले, माणसं मेली-मारली, जेलमध्ये गेले, रक्त ओकते झाले.
अनेकांच्या आयुष्याचा वणवा झाला.
अख्खा गिरणगाव मरून सुकून गेला त्यावर पुन्हा ठाक-यांचीच प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष भागीदारी असलेले टॉवर उभे राहिले.


ठाकरे कुटुंबीय (सख्खे आणि चुलत) बाळासाहेबांच्या गुणावर देशातल्या एका धनाढ्य कुटुंबांपैकी एक झाले, तेही कोणताही सांगण्याजोगा अधिकृत व्यवसाय न करता.
पण या सा-यापलीकडे आपण मराठी माणसांनी बाळासाहेब ठाकरेंवरचं प्रेम आणि निष्ठा अभंग ठेवली आणि ‘का?’ असा प्रश्न कधीच विचारला नाही. हे यश बाळासाहेब या माणसाचे.

ठाकरे कुटुंबियांसंदर्भात विचार करताना बाळासाहेब, उद्धव, राज आणि आदित्य एवढीच माणसं मी घेणार आहे, कारण राजकारणापलिकडचे कुटुंब मग ते मित्राचे असो वा शत्रूचे, आपल्यांचे असो वा विरोधकांचे हा त्यांच्या परवानगीशिवाय सामाजिक चर्चेचा विषय होऊ शकत नाही हे तत्व मी नेहमीच पाळतो, मात्र जे राजकारणात आले ते कुटुंबीय स्वतःहून सामाजिक चर्चेसाठी उघड आहेत, उपलब्ध आहेत आणि त्यांच्यावर साधक बाधक चर्चा केली जाऊ शकते, टीका केली जाऊ शकते हा लोकशाहीचा नियम आहे. हा लेख या दृष्टीनेच पुढे जाईल.

बाळासाहेबांनी आपलं कुटुंब, शिवसेना, एकंदरीतच आपले  राजकारण व्यवसायासारखे पिढीजातपणे चालवले जाईल हे सुरुवातीला महाराष्ट्राला वा शिवसैनिकांना अजिबात जाणवू दिलं नाही.
किंबहुना बाळासाहेब आपण राजकारण करत आहोत हे लोकांना कळू नये म्हणून सुरुवातीच्या काळात, ‘२०% राजकारण आणि ८०% समाजकारण हेच आमचे धोरण’ किंवा ‘राजकारण म्हणजे गजकर्ण’ अशा खुबीदार घोषणा बोलत असत. ज्या तद्दन फेक होत्या, त्या भोंदुबाजपणाला आपण मराठी भुलत गेलो.

IMG-20151030-WA0004आज राज ठाकरे महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेच्या (मनसेच्या) माध्यमातून बोलतात एक आणि करतात दुसरेच किंवा संधिसाधूपणापुढे कशाला कशाचा पायपोस ठेवत नाहीत, त्याचे मूळ शिवसेनेच्या स्थापनेच्या वेळेला सुरुवातीलाच बाळासाहेब नावाच्या ठाकरे कुटुंब सूर्याने घालून ठेवलेले आहे. तेव्हा ते लोकांना कळले नाही एवढेच.

बाळासाहेब ठाकरेंच्या अखेरच्या भाषणामध्ये त्यांनी शिवसेनेच्या स्थापनेच्या वेळेला किंवा नंतर वेळोवेळी अनुक्रमे मराठी, हिंदू, महाराष्ट्रीय, अस्सल भारतीय, कडवट शिवसैनिक वगैरे वगैरे जनतेविषयी दाखवलेला कळवळा दिसत नाही. उलट  बाळासाहेबांनी विकल अवस्थेत अखेरच्या भाषणात महाराष्ट्रातील जनतेला आवाहन केले की, ‘माझ्या उद्धव आणि आदित्यला सांभाळा’.
मराठी माणसाला, हिंदू माणसाला, महाराष्ट्राला, भारताला सांभाळण्याची मागणी बाळासाहेबांनी केली नाही. अर्थात यात व्यक्तिश: मला अजिबात आश्चर्य वाटले नाही कारण ज्या संधिसाधूपणाचा पाया १९६६ साली शिवसेनेच्या रूपाने बाळासाहेबांनी घातला होता त्याचा हा  कळस होता एवढचं.

ठाकरे कुटुंबियांचा लघुत्तम साधरण विभाजक (ल. सा. वि.) काय? असा प्रश्न मला कोणी केला तर मी ही वाक्ये उचलून दाखविन.


बाळासाहेबांच्या शेवटच्या भाषणात मुलगा आणि नातू यांना सांभाळून घ्या या आवाहनाला एक मोठीच कौटुंबिक पार्श्वभूमी होती त्या कौटुंबिक पार्श्वभूमीच्या शरीरशास्त्राची उकल करणे म्हणजे ठाकरे कुटुंबियांना समजून घेणे होय.

उद्धव ठाकरे हा बाळासाहेबांचा मुलगा. तारुण्यात पदार्पण करताच इतर राजकारण्यांच्या मुलांप्रमाणे ‘राजकारणाच्या व्यवसायात’ पाऊल ठेवणे त्याला जमले नव्हते.
उद्धव हा तसा शांत, संयमी, लाजाळू आणि बराचसा आत्मविश्वासाची कमी असलेला होता.
राजकारण हा त्याचा नैसर्गिक प्रांत नाही याची त्याला त्याकाळी जाण असावी.
वडिलांप्रमाणे आक्रमकतेचा आव आणणे त्याला जमत नसे.
त्याचा ‘मोल्ड’ हा सर्वसामान्य मध्यमवर्गीय कायस्थ घरातल्या मुलाचा होता.
वक्तृत्व, बुद्धिमत्ता, चलाखपणा, आक्रमकता किंवा लोकाभिमुखता यातलं काहीही त्यावेळेला उध्दवपाशी नव्हतं आणि याची त्याला त्यावेळी जाणिव होती असे आता मागे वळून पाहताना वाटते.

परंतू त्यावेळीची ठाकरे कुटुंबियांची जवळची माणसे असे सांगतात की केवळ बाळासाहेबच नव्हे तर बाळासाहेबांच्या पत्नी आणि उद्धवच्या आई मीनाताई ठाकरे यांची इच्छा होती की बाळासाहेबांच्या राजकारणाचा हा व्यवसाय उद्धवने पुढे सांभाळावा.

दुस-या बाजूला, बाळासाहेबांचे बंधू संगीतकार श्रीकांत ठाकरे यांनी शिवसेनेच्या स्थापनेपासूनच ‘साप्ताहिक मार्मिक’ आणि शिवसेनेच्या इतर कामांच्या बोजाचा मोठा वाटा स्वतःपाशी उचलला होता. त्यांची भूमिका लक्ष्मणाची होती.


मात्र त्यांचा मुलगा राज ठाकरे हा बाळासाहेबांसोबत अगदी लहान वयापासून वाढला. तो उद्धवपेक्षा बहिर्मुख, राजकारण आवडणारा, बाळासाहेबांप्रमाणेच संधी अचूक हेरणारा आणि कोणत्याही प्रकारचे तत्वज्ञान न मानता राजकीय तडजोडी करणारा व साध्यसाधन सुचिता न मानणारा होता किंवा बाळासाहेबांच्या सहवासाने तसा घडत गेला असं आपण समजू शकतो.

१९९५ साली शिवसेनेकडे सत्ता येईपर्यंत उद्धवच्या राजकारणासंदर्भातल्या जाणिवा आणि ठाकरे कुटुंबांतर्गतच्या घडामोडी कुणालाच ज्ञात नव्हत्या.
राज ठाकरे हा बाळासाहेबांचा वारसदार असण्याची कल्पना सर्वांनी मनाशी पक्की केली होती कारण बाळासाहेबांसोबत त्यांचा हुबेहूब अभिनय करणारा, त्यांची छोटी प्रतिकृती असल्याचा भास निर्माण करणारा राज सतत त्यांच्या सोबत असे.

वास्तवामध्ये, इंदिरा गांधींच्या घराणेशाही विरोधात बाळासाहेबांनी विनोदी आणि टर उडवणारं जेवढं बोलणं आणि लिखाण केलं तेवढं क्वचितच महाराष्ट्रातल्या इतर कोणी नेत्यांनी केलं असेल, पण आपली वेळ आल्यावर कुटुंब प्रथम या न्यायाने त्यांनी सुरुवातीला पुतण्या मग मुलगा आणि नंतर नातू वगैरे वगैरे हेच आपल्या सत्तेचे केंद्र आणि उत्तराधिकारी बनविले.


राज ठाकरे यांच्या राजकीय अस्तित्वाला शिवसेनेमध्ये जेव्हा शिवसेनेची सत्ता आली तेव्हा खरं ग्रहण लागू लागलं. बाळासाहेबांना कुठच्याही परिस्थितीमध्ये उद्धवला आपला वारस आणि उत्तराधिकारी बनवायला हवं होतं. राज जवळचा आणि कुटुंबीय असला तरी चुलत होता. शेवटी आपलं रक्त ते आपलं रक्त आणि तेही सख्खच हवं हा भारतीय राजकारणात मुरलेला ढोंगीपणा, ज्याला बाळासाहेब ठाकरे अपवाद ठरले नाहीत.

राज जास्त काळ बाळासाहेबांच्या सहवासात राहिल्यामुळे त्याला सत्तेच्या खाचाखोचा वरवर का होईना थोड्या जास्त माहित होत्या, त्या खाचाखोचा आणि त्यांचे परिणाम याबाबत उध्दव अनभिज्ञ होता, निदान सुरुवातीला तरी तसं वाटलं.

दुर्दैवाने, राजचा उद्धटपणा, इतरांचा अधिक्षेप करण्याची वृत्ती, अरेरावी, नार्सिसिझम (Narcissism, संदर्भ वीकिपिडीया) या गुणांनी धास्तावलेली शिवसेनेतली काही बुजुर्ग मंडळी मनाने उद्धवच्या बाजूने उभी राहिली. या घटनेचे दूरगामी परिणाम शिवसेनेवर झाले.

राज ठाकरे यांनी स्वत:ची संघटना उभी केली. राज ठाकरे यांनी संघटना स्थापन केल्यावर ज्या चुका केल्या, जो आत्मकेंद्रीपणा दाखविला ते सारे दोष बाळासाहेबंमध्येही होते. पण शोकेस म्हणून.

मात्र बाळासाहेब शिवसेनेच्या स्थापनेपासून सत्ता येईपर्यंत (१९६६-१९९५) तरी शिवसैनिकांसमोर मृदू आणि सहज उपलब्ध होते, शिवाय ते पहिल्या पिढीचे नेते होते, संघटना त्यांनी उभी केली होती या त्यांच्या जमेच्या बाजू होत्या ज्या राज ठाकरेंकडे नव्हत्या. राज ठाकरेंना हे तत्काळ हवे होते. महाराष्ट्रात सत्ता आल्यानंतर बाळासाहेबांच्या वर्तनातले शोकेस बदल राज ठाकरेंनी स्वत:च्या पक्षाच्या सुरुवातीपासूनच अंगिकारले. बाळासाहेब सुरुवातीपासून असे आत्यंतिक अहंमन्य व गर्विष्ठ नव्हते. बाळासाहेबांचा वयाच्या ५०-५५ पर्यंतचा काळ मध्यमवर्गीय म्हणूनच गेला. याउलट राज व उद्धव ठाकरे यांच्याकडे तारुण्यापासूनच मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक शक्ती, मनुष्यबळ व इतर संसाधनं उपलब्ध होती.

यातल्या ब-याच संसाधनांचे स्त्रोत हे बेकायदेशीर होते आणि या सा-या ‘ग्रहमालेचे’ सूर्य होते ते बाळासाहेबच.

तरीही राज शिवसेनेतनं बाहेर गेल्यावर काही काळ उद्धवसाठी फार त्रासदायक गेला कारण राज बाळासाहेबांचे प्रतिरूप असल्याप्रमाणे भासमान चित्र निर्माण करण्यात काही काळ यशस्वी ठरला. परंतु पुढे जे संकोचीपण उद्धवच्या बाबतीत उद्धवला त्रासदायक ठरू पाहत होते तेच वेगळेपण आणि संकोचीवृत्ती पुढे त्याची ढाल बनली.

झाले असे की, शिवसेनेकडे जमा झालेल्या सरंजामी नेत्यांचा सत्ताकांक्षी फार मोठा समूह हा उद्धवसोबत राहिला कारण त्यांच्या आकांक्षा अधिक मवाळ नेत्याबरोबर पु-या होणे सोपे आणि सोयीचे होते. याउलट राजच्या एकचालकानुवर्तित्वामध्ये कोणत्याही प्रकारचे नाविन्य आणि नवीन जाणिवा नव्हत्या. कोणत्याही मानवसमूहाला स्वप्न देण्याची ताकद नव्या पक्षामध्ये लागते ती राजकडे नव्हती.

त्यामुळे त्याचा सुरुवातीला भपका आणि चमक जशी वर्षे सरायला लागली तशी ओसरू लागली. बाळासाहेब ठाकरेंनी त्यांच्या उभारीच्या काळामध्ये स्वतःची स्थानिक ‘न्यायालये’ स्थापन करून अनेकांना खंडणीचा (extortion) एक पर्यायी (गुन्हेगारी) मार्ग उपलब्ध करून दिला.

राजच्या नव्या पक्षातले नेते पहिल्याच दिवसापासून हे सुरु करू लागले जे लोकांना, समर्थकांना स्वीकारार्ह नव्हते. बाळासाहेबांचा काळ संपूर्णपणे बदलला होता. तरुणांच्या जाणिवा, समज आणि अपेक्षा बदलल्या होत्या. त्यामुळे नवी स्वप्ने आणि जाणिवाविरहीत, उद्धट आणि खंडणीखोर पक्ष अशी प्रतिमा वेगाने राजच्या (महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना) पक्षाची होऊ लागली.

दुस-या बाजूला त्याची मराठी समाजासंदर्भातली आश्वासने ही बाळासाहेबांच्या काळातल्या जुन्या बाटलीतली नवी दारू होती तिचीही जादू टिकू शकली नाही कारण महाराष्ट्र आणि मराठी माणूस यासाठी नेमकं काय करायचं हे जिथे बाळासाहेबांनाच मुद्दलात कळलं नव्हतं तिथे राज ठाकरेंचा पाड लागणं केवळ अशक्य होतं. जनसमूह बदलला होता. काही काळ भुरळू शकेल पण सावधानता सोडणार नाही असा जनसमूह राजच्या वाट्याला आला होता, जो तरुण होता, उद्यमशील होता, मुख्य म्हणजे सोशल मिडीयाद्वारे अपटूडेट झालेला होता…

दुसरीकडे उद्धव समकालीन जग आणि समकालीन प्रश्न हे बाळासाहेबांच्या काळातील राहिलेले नाहीत यापासून भयंकर अनभिज्ञ होता व आहे (पक्षी: सामना).

समोरच्याला इतिहासात रममाण करून आपल्या कुटुंबियांचे उखळ पांढरे करण्याचा काळ बाळासाहेबांबरोबरच संपला होता कारण सोशल मिडीया नावाचा दैत्य सर्वच राजकारण्यांच्या मानगुटीवर बसला होता.

उद्धवने याचे उत्तर आदित्य या आपल्या थोरल्या मुलामध्ये शोधलं. जटील प्रश्नांचे सोपेकरण करण्याची ठाकरेंची हास्यास्पद परंपरा यामुळे कायम राहिली. बाळासाहेब काश्मीरबाबत म्हणत असत की, ‘घुसवा रणगाडे आणि संपवून टाका समस्या’. अशी समस्या सुटती तर इंदिरा गांधींपासून कोणत्याही नेत्याने रणगाडे घुसविले असते.

जटील प्रश्नांना सोपी उत्तरे नसतात, हे ठाकरे कुटुंबियांना कधीच कळले नाही. बाळासाहेबांमागोमाग उद्धव आणि राज हे असे उत्तर शोधीत निघाले ज्यांना प्रश्नच माहित नव्हते. अशाच एका प्रश्नाचे, जो प्रश्न उद्धवला माहित नव्हता त्याचे उत्तर म्हणून त्याने आदित्यला राजकारणात आणलं.

प्रश्न माहित नसताना उत्तर शोधणारा चौथा ठाकरे एवढीच आदित्यची ओळख आहे आणि त्याहून ती वाढण्याची सुतराम शक्यता नाही.

सख्ख्या आणि चुलत ठाकरे कुटुंबियांचे एकंदरीत गेल्या ५० वर्षांचे राजकारण प्रश्नांपासून प्रश्नांकडे चालले आहे, या प्रश्नांपासून प्रश्नांकडे होणा-या प्रवासामध्ये ठाकरे कुटुंबियांनी पैसा, प्रसिद्धी, सत्ता, मान्यता अमाप कमावली. किंबहुना आपण मराठी माणसांनी त्यांना कमावून दिली. हा पैसा, हि प्रसिद्धी, हि सत्ता आणि हि मान्यता, टाटा, बिर्ला, अमिताभ, तेंडुलकर यांच्याएवढी आहे. विशेष म्हणजे वर उल्लेखिलेल्या महनियांपैकी कोणाहीप्रमाणे कोणत्याही क्षेत्रात कसलेही कर्तृत्व न गाजवता.

ज्या मराठी माणसाच्या रक्तमांसाच्या चिखलावर हा पैसा, प्रसिद्धी, सत्ता, मान्यता निर्माण झाली त्याला आजही ठाकरे नावाचे थोडे का होईना कुतूहल आणि आकर्षण वाटते, याचं मुख्य कारण म्हणजे भक्तालाच नेहमी देवाची गरज असते त्यातून देवाची मंदिरं, त्यावर सोन्याच्या चादरी, रत्नांचे मुकुट, फुलांचे हार, आरत्यांनी जयजयकार होत राहतात.

महाराष्ट्र आणि मुंबईतल्या मराठी माणसाला वाटणा-या असुरक्षिततेतून निर्माण झालेला ठाकरे कुटुंबीय नावाचा देव कधीच पावणार नाही याची जाण मराठी माणसाला नाही असे नाही, परंतु लॉ ऑफ प्रोबॅबिलिटीप्रमाणे ‘तुला मुलगा होईल’ असे शंभर भक्तांना सांगितल्यावर चाळीसांना तर हमखास मुलगा होतोच आणि ते चाळीस मग उरलेल्या साठांवर आपल्या देवाच्या वतीने ‘ग्रुप डिक्टॅट’ करतात.

अनेकजण मला विचारतात, २००३ साली तुम्ही शिवसेनेवर लिहिलेला लेख पुढे तंतोतंत खरा ठरला तर आता पुढे सख्ख्या आणि चुलत ठाकरे कुटुंबांचे अनुक्रमे काय होईल?

सर्व प्रश्नांची सोपी आणि सुटसुटीत उत्तरे द्यायला मी काही ठाकरे कुटुंबातील नाही.

ज्या प्रश्नांची उत्तरे जटील आहेत त्यांची सोपी उत्तरे देणे हे लेखकाचे काम नाही.

दोन प्रकारचे प्रवासी असतात. पहिल्या प्रकारचे प्रवासी, प्रवासाला निघतात ते ध्येयापर्यंत पोहोचण्याकरता. ते ध्येयापर्यंत पोहोचतात, त्यांचा प्रवास संपतो. दुस-या प्रकारचे प्रवासी असतात ते प्रवासाला निघतात त्यांना ध्येय माहित नसते ते प्रवास करत राहतात आणि त्यांच्या सहका-यांना चकवा लागल्यासारखे त्यांच्यासोबत फिरत बसावे लागते. ठाकरे कुटुंबीय हे ह्या   दुस-या प्रकारातील आहेत. त्यांचा प्रवास चालू होता, चालू आहे आणि चालू राहील!!

त्यांच्या ध्येयाबद्दल विचारलं तर राज, उद्धव, आदित्य आणि येऊ घातलेले कोणीही ठाकरे किंवा अगदी होऊन गेलेले बाळासाहेब यातल्या कुणालाही ध्येय माहित नव्हतं. आपण सर्वांनी मिळून त्यांच्या प्रवासात त्यांना साथ दिली, त्यांचा पाहुणचार केला, त्यांना त-हेत-हेचे भोग दिले, आपले अश्रू, घाम आणि रक्त त्यांच्यासाठी अर्पण केले, हा प्रवास असाच चालू आहे. चार-पाच शब्दांत सख्ख्या आणि चुलत ठाकरे कुटुंबाच्या प्रवासाची गोळाबेरीज लिहायची झाली तर : मर्द, मावळे, कावळे, खंडणी, खंजीर, कोथळा, घोडे, विराट, अतिविराट, वेडे, अचाट, पुचाट. इती अस्तु!

राहता राहिले राज ठाकरे आणि त्यांची तथाकथित लोकप्रियता!


जी लोकप्रियता आत्मकेंद्री अभिनेत्याची आहे. शिवाय आपल्या कुटुंबातील सूर्य म्हणजे बाळासाहेब ठाकरे यांच्या प्रतिरूप नकलेची पण आहे. किशोर भानुशाली नावाचा माणूस हळूहळू आपल्याला देव आनंद वाटायला लागतो याचे कारण समाजाच्या सामूहिक मेंदूमध्ये जेवढे लपलेले आहे तेवढेच अस्सल दिवे उपलब्ध नसतील तर मेड इन चायना दिवे लागतातच की!

ठाकरे कुटुंबातील राज ठाकरेंची लोकप्रियता प्रतिरूप अभिनेता यापलीकडे नेत्यामध्ये परावर्तीत होणे नाही. सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याची क्षमता आणि साधेपणा याचे ठाकरे कुटुंबालाच वावडे आहे. राज ठाकरे त्यात आज अग्रभागी आहेत.

ते व त्यांचा पक्ष, मावळे, कावळे, खंजीर, कोथळा, खंडणी, घोडे, विराट, अतिविराट, वेडे, अचाट, पुचाट यात जास्तीत जास्त एकाच कार्यक्रमाची भर घालू शकतात. तो म्हणजे-मराठी भोंडला.

आता या कुटंबियांशी राजकीय दृष्ट्या किती आणि कधी जुळूवुन घ्यावं हे ज्याचे त्याने ठरवावं.

थोडक्यात, महत्त्वाचे, न आलेले- ठाकरे कुटुंबियांमध्ये १९९५ साली शिवसेनेची सत्ता आल्यावर अडीच तीन वर्षे बाळासाहेबांच्या स्नुषा स्मिता ठाकरे यांचा राजकीय धाक, दबदबा, प्रस्त प्रचंड वाढलेले होते त्यातून महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री बदलाची घटनाही घडली, या एपिसोड बद्दल मी या लेखात फारसे काही लिहिले नाही कारण हा एपिसोड राजकीय असला तरी तो अराजकीय होता.

इतिहासात काही सोन्याचे हंडे गूढ रीतीने गुप्त झालेले छान असतात ते शोधण्याकरता जमीन उकरायला गेल्यास महापालिकेची महाजलवाहिनी फुटेल ही जाणिव मनात ठेवून त्याविषयी न लिहिण्याची दक्षता मी घेत आहे. वाचकांनी मला एवढे स्वातंत्र्य द्यावे.


राजू परुळेकर

मोबाईल : +९१ ९८२० १२४ ४१९
वेब: www.rajuparulekar.us



ग्राहकपेठ दिवाळी अंकासाठी माझा लेख पाठवीत आहे.
त्याचे शीर्षक कृपया बदलू नये.

हा लेख चार वेळा सुधारून विचारपूर्वक लिहिलेला आहे जो गोळीबंद आहे.

प्रत्येक शब्द आणि त्याच्या अर्थाची जबाबदारी माझी आहे. गरज वाटल्यास तसे नमूद करावे.

ठाकरे कुटुंबियांशी जवळचा संबंध असूनही हा लेख असा लिहिण्याचे कारण हे मी लिहिले नाही तर कोणीच लिहिणार नाही हे आहे.

बाकी राज, उद्धव, बाळासाहेब आणि इतर कुटुंबीय यांच्याविषयी गोडगुलाबी लेख अनेकांनी लिहिले आहेत, मी स्वत:ही लिहिले आहेत.

एक तर ग्राहकहितच्या दिवाळी अंकातच मी स्वत: लिहिलेला आहे (राज नावाचा राजा) या लेखातल्या विश्लेषणाला लेखक म्हणून मी जबाबदार आहे. या लेखाचे यश संपादकांचे आहे कारण त्यांनी मला हे लिहिण्यास लिहिते केले. संपादकांना गरज वाटल्यास लेखासोबत हे पत्र छापण्याची पूर्व परवानगी मी देत आहे.

मात्र लेखामध्ये, शब्दांमध्ये किंवा रचनेमध्ये बदल करू नयेत अशी मी विनंती करतो कारण मग या लेखाच्या रचनेचा अर्थच बदलून जाईल अर्थात जबाबदारीही.

आपणा सर्वांस दसरा आणि दिवाळीच्या शुभेच्छा.

– राजू परुळेकर

कोणत्याही पत्रव्यवहारासाठी पुढील ईमेल वर संपर्क साधावा.



+91 9820124419


मोबाईल : +९१ ९८२० १२४ ४१९

वेब: www.rajuparulekar.us

Posted in Uncategorized | 22 Comments